Wiesława Bancarzewska "Zapiski z Annopola", "Noc nad Samborzewem"

Dwie kolejne części opowieści o Ance Duszkowskiej przeczytałam niemal jednym tchem. Jeszcze całkiem niedawno stroniłam od historii o II wojnie światowej. Nie oglądałam ani filmów o tej tematyce i nie czytałam książek - po prostu bałam się, że powrócą koszmary z dzieciństwa, kiedy bardzo bałam się wojny. Jakiś czas temu jednak obejrzałam serial "Wojenne dziewczyny" i coś się we mnie zmieniło. Nadal boję się wojny, ale wydaje mi się, że to nasz obowiązek pamiętać o niej i nigdy do niej nie dopuścić. To straszne zło. Tyle niewinnych ludzi zginęło, często dla głupiego kaprysu pijanego Niemca - taki przykład jest podany w ostatniej części opowieści o życiu Anki Duszkowskiej "Noc nad Samborzewem". W 1939 roku w inowrocławskim więzieniu pijany nazista, który wcześniej był na polowaniu, postanowił zapolować na jeszcze inną "zwierzynę" - dla kaprysu rozstrzelał wielu więźniów. Była to straszna masakra. Takie zdarzenie naprawdę miało miejsce w 1939 roku, znane pod nazwą "krwawa niedziela w Inowrocławiu".

"Zapiski z Annopola" to opowieść o życiu Anki Duszkowskiej, a właściwie już Obryckiej, bo nasza główna bohaterka wyszła za mąż za Aleksandra Obryckiego i zamieszkała z nim w dworku Annopol. Żyją tu sobie prawie spokojnie, rodzi się i córeczka - Walentynka. Zaprzyjaźnia się z okolicznymi sąsiadami. Odnajduje także toruńską rodzinę swojego przyszłego ojca i zaprzyjaźnia się z nimi. Życie toczy się swoim torem, jednak Anka cały czas boi się nadciągającej wojny. Tu również za sprawą obrazu z modrzewiem może przedostawać się do XXI wieku, do swojego toruńskiego mieszkania. Tam w Internecie szuka powojennych losów swojej rodziny i najbliższych sąsiadów i przyjaciół.

"Noc nad Samborzewem" to już wojenne losy Anki. Z wiadomością o wybuchu wojny Olek, mąż Anki zostaje powołany do wojska, wyrusza na front i słuch po nim gnie. Majątek Annopol zostaje zajęty przez Niemców - Anka dostaje propozycję pracy jako sekretarka Niemca, ale sama z dzieckiem musi się przenieść gdzieś indziej, znajduje małe mieszkanko naprzeciwko stacji kolejowej w najbliższym miasteczku Samborzewie. W kamienicy znajduje na szczęście przyjaciół, wszyscy trzymają się razem i pomagają sobie w trudnych czasach, gdy każdy dzień jest niepewny. Dużą pomocą jest obraz z modrzewiem, za sprawą którego Anka przenosi się do świata bez wojny, gdzie nie ma kłopotu z kupieniem podstawowych rzeczy i produktów. Jednym z mieszkańców kamienicy jest Dominik, były naczelnik stacji kolejowej. Jest on także jedną z osób, która cudem przeżyła "krwawą niedzielę w inowrocławskim więzieniu". Anka i Dominik powoli się zaprzyjaźniają. Anka wciąż czeka na wieści od męża, po jakimś czasie Olek pisze list z niemieckiej fabryki, w której musi pracować. Czy jeszcze kiedyś się spotkają? Anka wierzy w to bardzo, tym bardziej, że w Internecie znajduje zdjęcie swojej córki w otoczeniu rodziny.

Pewnego dnia Dominik zostaje przyłapany przez Niemców na kradzieży węgla i zostaje postrzelony, ucieka, chowa się w jakiejś komórce, ale mdleje, bo postrzał jest poważny. W takim stanie znajduje go pies Anki. Dziewczyna początkowo wpada w panikę, ale po chwili namysłu stwierdza, że jedynym ratunkiem dla Dominika jest ucieczka do XXI wieku. Anka przenosi rannego do swojego toruńskiego mieszkania i tam prosi o pomoc sąsiada, który jak się okazuje jest chirurgiem. Po kliku dniach, gdy Dominik czuje się lepiej odkrywa w mieszkaniu Anki książkę, która opowiada o wojnie. Jest zszokowany. Potem przeszukuje mieszkanie i znajduje zdjęcia Anki z jej byłym narzeczonym z XXI wieku. Anka jest zmuszona wyznać mu prawdę, Dominik początkowo nie może w to uwierzyć, ale po wyjściu z mieszkania na własne oczy widzi inny świat bez wojny, bez zagrożenia życia, ale też bez ludzkiej serdeczności. Czy spodoba mu się ten świat, czy zechce porzucić niebezpieczny świat wojny dla spokoju?

Cały cykl o Ance jest fascynujący. Czyta się to niemal jednym tchem. Żal się rozstawać z sympatycznymi bohaterami. Nie jest to może lekka i przyjemna lektura na urlop, ale gorąco polecam.

Wiesława Bancarzewska "Powrót do Nałęczowa"

Sięgając po książkę Wiesławy Bancarzewskiej "Powrót do Nałęczowa" nie sądziłam nawet, że przeniosę się za jej sprawą do dwudziestolecia międzywojennego. O tym, że lubię filmy z tego okresu, już pisałam wiele razy na tym blogu. Książki, w odróżnieniu od filmów, pozwalają na własną kreację bohaterów i świata przedstawionego - mimo opisów, wciąż zostaje bardzo wiele pola dla wyobraźni. Świat sprzed II wojny światowej bardzo mi się spodobał i nie dlatego, że Nałęczów jest ładny, ale dlatego, że kiedyś czas płynął wolniej, a ludzie bez elektronicznych gadżetów, mieli więcej go dla siebie nawzajem.

Główną bohaterką książki jest Anna Duszkowska, 42 letnia kobieta, której wszyscy krewni już odeszli. Jej życie jest poukładane, wolny zawód - jest tłumaczką, żyje w wolnym związku z Bartkiem. Wszystko jest stałe, pewne, trochę przewidywalne i nieco nudne, brak tu wielkiej miłości i namiętności.

Pewnego dnia za sprawą silnej tęsknoty, Ania przenosi się wprost ze swojej łazienki do nałęczowskiego domu swojej babci. Tam podaje się za letniczkę, wynajmuje u swojej babci, Zofii Leśniewskiej, pokój i z dnia na dzień coraz bardziej zaprzyjaźnia się ze swoją rodziną. Poznaje swoją mamę Stasię, która jest na razie małą dziewczynką. Poznaje także mieszkańców pobliskiego pensjonatu "Marzanna", z których jeden, Aleksander Obrycki, staje się jej coraz bliższy.

Życie w 1932 roku nie jest łatwe, zwłaszcza dla wdowy z gromadką dzieci. Nie ma elektryczności, po wodę trzeba chodzić do studni. Sprawy nie ułatwia światowy kryzys. Wszystkiego brakuje: pracy, pieniędzy, pożywnego pożywienia. Jednego czego jest w nadmiarze w rodzinie Leśniewskich, to miłość. I tej Anka Duszkowska najbardziej potrzebuje.

Jak potoczą się przedwojenne losy rodziny Łeśniewskich? Nie będę jednak zdradzała żadnego wątku, bo zepsuję innym przyjemność z czytania. Ja nie mogłam się od oderwać od tej książki. Gdy skończyłam ją czytać, już zatęskniłam za atmosferą przedwojennego świata. Na szczęście są jeszcze dwie kolejne części tej pasjonującej podróży w czasie.